Lėvizja ndėrkombėtare e tė drejtave tė njeriut u fuqizua nė kohėn kur Asambleja e Pėrgjithshme e Kombeve tė Bashkuara miratoi Deklaratėn Universale pėr tė Drejtat e Njeriut (DUDNJ) mė 10 dhjetor tė vitit 1948. E hartuar si ‘standard i pėrbashkėt i arritjeve pėr tė gjithė njerėzit dhe kombet’, pėr herė tė parė nė historinė e njerėzimit kjo deklaratė i bėri tė qarta tė drejtat themelore civile, kulturore, ekonomike, sociale dhe politike tė cilat duhet t’i gėzojnė tė gjitha qeniet njerėzore. Me kalimin e kohės kjo deklaratė u pranua plotėsisht si normė kryesore e tė drejtave tė njeriut tė cilėn ēdonjėri duhet ta respektojė dhe mbrojė.

KODI NDĖRKOMBĖTAR PĖR TĖ DREJTAT E NJERIUT

DUDNJ-ja, sė bashku me Paktin Ndėrkombėtar pėr tė Drejtat Civile dhe Politike dhe dy protokollėt e tij dhe me Paktin Ndėrkombėtar pėr tė Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore formojnė tė ashtuquajturin Kod Ndėrkombėtar pėr tė Drejtat e Njeriut:


Njė vistėr traktatesh ndėrkombėtare pėr tė drejtat e njeriut dhe tė instrumenteve tė tjera qė janė miratuar qė nga viti 1945 kanė trajtuar formėn juridike tė tė drejtave tė lindura tė njeriut dhe kanė zhvilluar pjesėt kryesore tė tė drejtave ndėrkombėtare tė njeriut. Janė miratuar edhe instrumente tė tjera nė nivelin rajonal duke i pasqyruar shqetėsimet e veēanta tė tė drejtave tė njeriut nė rajon dhe duke parashikuar mekanizma tė veēantė tė mbrojtjes. Pjesa dėrmuese e shteteve, po ashtu, kanė miratuar kushtetuta dhe ligje tė tjera tė cilat formalisht mbrojnė tė drejtat themelore tė njeriut. Nė anėn tjetėr, traktatet ndėrkombėtare dhe e drejta zakonore pėrbėjnė shtyllėn e sė drejtės ndėrkombėtare pėr tė drejtat e njeriut dhe tė instrumenteve tė tjera si deklaratat, direktivat dhe parimet e miratuara nė nivelin ndėrkombėtar dhe kontribuojnė nė kuptimin, zbatimin due zhvillimin e tyre. Respekti pėr tė drejtat e njeriut kėrkon vendosjen e sundimit tė sė drejtės nė nivelin kombėtar dhe ndėrkomėtar.
E drejta ndėrkombėtare pėr tė drejtat e njeriut pėrcakton detyrime tė cilat shtetet janė tė detyruara t’i respektojnė. Duke u bėrė palė tė traktateve ndėrkombėtare, shtetet marrin pėrsipėr detyrime dhe detyra nė pėrputhje me tė drejtėn ndėrkombėtare pėr t’i respektuar, mbrojtur dhe plotėsuar tė drejtat e njeriut. Detyrimi pėr t’i respektuar do tė thotė se shtetet duhet tė pėrmbahen nga ndėrhyrja ose nga pakėsimi i gėzimit tė tė drejtave tė njeriut. Detyrimi pėr t’i mbrojtur kėrkon nga shtetet qė tė mbrojnė individė dhe grupe tė ndryshme kundėr shpėrdorimit tė drejtave tė njeriut. Detyrimi pėr t’i plotėsuar nėnkupton se shtetet duhet tė marrin veprime pozitive pėr ta lehtėsuar gėzimin e tė drejtave themelore tė njeriut.

INSTRUMENTET KRYESORE NDĖRKOMBĖTARE PĖR TĖ DREJTAT E NJERIUT

Ekzistojnė nėntė traktate kryesore ndėrkombėtare pėr tė drejtat e njeriut. Secili prej kėtyre traktateve ka formuar njė komitet tė ekspertėve pėr ta mbikėqyrur zbatimin e dispozitave tė kėtyre traktateve nga ana e shteteve palė. Disa nga traktatet plotėsohen me protokollėt fakultativė qė kanė tė bėjnė me ēėshtje tė veēanta.


ICERD Konventa Ndėrkombėtare pėr Eliminimin e tė Gjitha Formave tė Diskriminimit Racial Sh En Sr 21 dhjet. 1965 ICERD
ICCPR IPakti Ndėrkombėtar pėr tė Drejtat Civile and Politike Sh En Sr 16 dhjet. 1966 ICCPR
ICESCR Pakti Ndėrkombėtar pėr tė Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore Sh An Sr 16 dhjet. 1966 ICESCR
CEDAW Konventa pėr Eliminimin e tė Gjitha Formave tė Diskriminimit Ndaj Grave Sh An Sr 18 dhjet. 1979 CEDAW
CAT Konventa Kundėr Torturės dhe Trajtimeve a Dėnimeve tė Tjera Mizore, Ēnjerėzore ose Poshtėruese Sh An Sr 10 dhjet. 1984 CAT
CRC Konventa pėr tė Drejtat e Fėmijės Sh An Sr 20 nėnt. 1989 CRC
ICRMW Konventa Ndėrkombėtare pėr Mbrojtjen e tė Drejtave tė tė Gjithė Punėtorėve Emigrantė dhe tė Anėtarėve tė Familjeve tė Tyre Sh An Sr 18 dhjet. 1990 CMW

Konventa Ndėrkombėtare pėr Mbrojtjen e tė Gjithė Personave nga Zhdukja e Detyruar Sh An Sr 20 dhjet. 2006  
CRPD Konventa pėr tė Drejtat e Personave me Aftėsi tė Kufizuar Sh An Sr 13 dhjet. 2006 CRPD
ICESCR - PF Protokolli Fakultativ i Paktit pėr tė Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore Sh An Sr 10 dhjet. 2008 CESCR
ICCPR-PF1 Protokolli Fakultativ i Paktit Ndėrkombėtar pėr tė Drejtat Civile dhe Politike Sh An Sr 16 dhjet. 1966 HRC
ICCPR-PF2 Protokolli i Dytė Fakultativ i Paktit Ndėrkombėtar pėr tė Drejtat Civile dhe Politike qė synon heqjen e dėnimit me vdekje Sh An Sr 15 dhjet. 1989 HRC
PF-CEDAW Protokolli Fakultativ i Konventės pėr Eliminimin e Diskriminimit Ndaj Grave Sh An Sr 10 dhjet. 1999 CEDAW
PF
CRC-
AC
Protokolli Fakultativ i Konventės pėr tė Drejtat e Fėmijės lidhur me angazhimin e fėmijėve nė konfliktin armatosur Sh An Sr 25 maj 2000 CRC
PF-
CRC- SC
Protokolli Fakultativ i Konventės pėr tė Drejtat e Fėmijės lidhur me shitjen e fėmijėve, me prostitucionin e fėmijėve dhe me pornografinė e fėmijėve Sh An Sr 25 maj 2000 CRC
PF-CAT Protokolli Fakultativ i Konventės Kundėr Torturės dhe Trajtimeve a Dėnimeve tė Tjera Mizore, Ēnjerėzore ose Poshtėruese Sh An Sr 18 dhjet. 2002 CAT
PF-CRPD Protokolli Fakultativ i Konventės pėr tė Drejtat e Personave me Aftėsi tė Kufizuar Sh An Sr 12 dhjet. 2006 CRPD

INSTRUMENTET UNIVERSALE PĖR TĖ DREJTAT E NJERIUT

Pėrveē Kodit Ndėrkombėtar tė tė Drejtave dhe traktateve kryesore pėr tė drejtat e njeriut, ekzistonė shumė instrumente tė tjera universale qė kanė tė bėjnė me tė drejtat e njeriut. Nė tekstin e mėposhtėm ėshtė dhėnė njė listė e gjatė e pėrzgjedhur. Statusi juridik i kėtyre instrumenteve ndryshon: deklaratat, parimet, direktivat dhe rregullat standarde e rekomandimet nuk kanė efekt juridik tė detyruar, por kėto instrumente kanė forcė morale tė pamohueshme dhe u japin udhėzime praktike shteteve qė kanė tė bėjnė me sjelljen e tyre; konventat, statutet,  protokollet dhe konventat janė juridikisht tė detyrueshme pėr ato shtete tė cilat i ratifikojnė ose aderojnė nė to. Tė dhėnat lidhur me statusin e ratifikimit tė instrumenteve tė pėrzgjedhura mund tė gjenden kėtu.  Versionet e gatshme pėr printimin e kėtyre instrumenteve mund tė shkarkohen nga CD-ROM-i me Pėrmbledhjen e instrumenteve universale qė mund tė gjenden nė linjė kėtu.

KONFERENCA BOTĖRORE PĖR TĖ DREJTAT E NJERIUT DHE KUVENDI I MIJĖVJEĒARIT

Deklarata e Vjenės dhe Programi i Veprimit SH AN SR
Deklarata e Mijėvjeēarit e Kombeve tė Bashkuara SH AN SR

E DREJTA E VETĖVENDOSJES

Deklarata e Kombeve tė Bashkuara pėr Dhėnien e Pavarėsisė Vendeve dhe Njerėzve tė Kolonizuar SH
AN
SR
Rezoluta e Asamblesė sė Pėrgjithshme 1803 (XVII) e datės 14 dhjetor 1962, "Sovraniteti  i pėrhershėm i burimeve natyrore " SH
AN
SR
Konventa Ndėrkombėtare Kundėr Rekrutimit, Pėrdorimit, Financimit dhe Trajnimit tė Mercenarėve  SH
AN
SR

TĖ DREJTAT E POPUJVE INDIGJENĖ DHE TĖ MINORITETEVE

Deklarata pėr tė Drejtat e Popujve Indigjenė                                                                      SH AN SR
Konventa pėr  Popujt Indigjenė dhe Fisnorė, 1989 (Nr. 169) SH AN SR
Deklarata pėr tė Drejtat e Personave Pjesėtarė tė Pakicave Etnike, Fetare dhe Gjuhėsore SH AN SR

 

PARANDALIMI I DISKRIMINIMIT

Konventa pėr Barazinė nė Shpėrblim, 1951 (Nr. 100) SH AN SR
Konventa pėr Diskriminimin (Punėsimi dhe Profesioni), 1958 (Nr. 111) SH AN SR
Konventa Ndėrkombėtare pėr Eliminimin e tė Gjitha Formave tė Diskriminimit Racial (ICERD) SH AN SR
Deklarata pėr Racėn dhe Paragjykimet Raciale SH AN SR
Konventa Kundėr Diskriminimit nė Arsim SH AN SR
Protokolli Themelues i Komisionit pėr Pajtim dhe Shėrbime tė Mira, Pėrgjegjės pėr Kėrkim tė Zgjidhjes sė ēdo Mosmarrėveshjeje Ndėrmjet Shteteve Palė tė Konventės Kundėr Diskriminimit nė Arsim SH AN SR
Deklarata pėr Eliminimin e tė Gjitha Formave tė Papajtueshmėrisė  dhe tė Diskriminimit tė Bazuar nė Fe ose Besim SH AN SR
Konferenca Botėrore Kundėr  Racizmit, 2001 (Deklarata e Durban-it dhe Programi i Veprimit) SH AN SR

 

TĖ DREJTAT E GRAVE

Konventa pėr Eliminimin e tė Gjitha Formave tė Diskriminimit Ndaj Grave (CEDAW) SH AN SR
Protokolli Fakultativ i Konventės pėr Eliminimin e tė Gjitha Formave tė Diskriminimit Ndaj Grave (CEDAW-PF) SH AN SR
Deklarata pėr Mbrojtjen e Grave dhe tė Fėmijėve nė Gjendje tė Jashtėzakonshme dhe nė  Konflikte tė Armatosura SH AN SR
Deklarata pėr Eliminimin e Dhunės Kundėr Grave SH AN SR

 

TĖ DREJTAT E FĖMIJĖS

Konventa pėr tė Drejtat e Fėmijės (CRC) SH AN SR
Protokolli Fakultativ i Konventės pėr tė Drejtat e Fėmijės lidhur me shitjen e fėmijėve, me prostitucionin e fėmijėve dhe me pornografinė e fėmijėve (CRC-OPSC) SH AN SR
Protokolli Fakultativ i Konventės pėr tė Drejtat e Fėmijės lidhur me angazhimin e fėmijėve nė konfliktin e armatosur (CRC-OPAC) SH AN SR
Konventa pėr Moshėn Minimale, 1973 (Nr. 138) SH AN SR
Konventa pėr Llojet mė tė Kėqija tė Punės sė Fėmijėve, 1999 (Nr. 182) SH AN SR

 

TĖ DREJTAT E PERSONAVE TĖ MOSHUAR

Parimet e Kombeve tė Bashkuara pėr Personat e Moshuar SH AN SR

 

TĖ DREJTAT E PERSONAVE ME AFTĖSI TĖ KUFIZUAR

Konventa pėr tė Drejtat e Personave me Aftėsi tė Kufizuar
SH AN SR
Deklarata pėr tė Drejtat e Personave me Zhvillim Mendor tė Vonuar SH AN SR
Deklarata pėr tė Drejtat e Personave me Aftėsi tė Kufizuar SH AN SR
Parimet pėr mbrojtjen e personave me sėmundje mendore dhe pėr pėrmirėsimin e kujdesit shėndetėsor mendor SH AN SR
Rregullat Standarde pėr Barazimin e Mundėsive pėr Personat me Aftėsi tė Kufizuar SH AN SR

TĖ DREJTAT E NJERIUT NĖ ADMINISTRIMIN E DREJTĖSISĖ: MBROJTJA E PERSONAVE QĖ I JANĖ NĖNSHTRUAR PARABURGIMIT OSE BURGIMIT

Rregullat minimale standarde pėr trajtimin e tė burgosurve SH AN SR
Parimet themelore pėr trajtimin e tė burgosurve SH AN SR
Tėrėsia e parimeve pėr mbrojtjen e tė gjithė personave nė ēfarėdo forme tė paraburgimit ose burgimit SH AN SR
Rregullat e Kombeve tė Bashkuara pėr mbrojtjen e tė miturve tė privuar nga liria SH AN SR
Deklarata pėr Mbrojtjen e tė Gjithė Personave nga Tortura dhe Trajtimet a Dėnimet e Tjera Mizore, Ēnjerėzore ose Poshtėruese SH AN SR
Konventa Kundėr Torturės dhe Trajtimeve a Dėnimeve tė Tjera Mizore, Ēnjerėzore ose Poshtėruese (CAT) SH AN SR
Protokolli Fakultativ i Konventės Kundėr Torturės dhe Trajtimeve a Dėnimeve tė Tjera Mizore, Ēnjerėzore ose Poshtėruese (OPCAT) SH AN SR
Parimet e Etikės Mjekėsore tė Rėndėsishme pėr Rolin e Personelit Shėndetėsor, Sidomos pėr Mjekėt nė Mbrojtje tė tė Burgosurve dhe tė tė Paraburgosurve Kundėr Torturės dhe Trajtimeve a Dėnimeve tė Tjera Mizore, Ēnjerėzore ose Poshtėruese SH AN SR
Parimet pėr Hetimin Efektiv dhe Dokumentimin e Torturės dhe Trajtimeve a Dėnimeve tė Tjera Mizore, Ēnjerėzore ose Poshtėruese SH AN SR
Masat e Sigurisė qė Garantojnė Mbrojtjen e tė Drejtave tė Atyre qė Ballafaqohen me Dėnimin me Vdekje SH AN SR
Kodi i Mirėsjelljes pėr Zyrtarėt e Zbatimit tė Ligjit SH AN SR
Parimet Themelore pėr Pėrdorimin e Forcės dhe tė Armėve tė Zjarrit nga Zyrtarėt pėr Zbatimin e Ligjit
SH AN SR
Rregullat Minimale Standarde tė Kombeve tė Bashkuara pėr Masat Joburgosėse (Rregullat e Tokios) SH AN SR
Rregullat Minimale Standarde tė Kombeve tė Bashkuara pėr Administrimin e Drejtėsisė pėr tė Mitur (Rregullat e Pekinit) SH AN SR
Direktivat e Veprimit pėr Fėmijėt nė Sistemin e Drejtėsisė Penale SH AN SR
Direktivat e Kombeve tė Bashkuara pėr Parandalimin e Delikuencės sė tė Miturve (Drektivat e Riad-it) SH AN SR
Deklarata e Parimeve Themelore tė Drejtėsisė pėr Viktimat e Krimit dhe tė Shpėrdorimit tė Pushtetit SH AN SR
Parimet Themelore pėr Pavarėsinė e Pushtetit Gjyqėsor SH AN SR
Parimet Themelore pėr Rolin e Avokatėve SH AN SR
Direktivat pėr Rolin e Prokurorėve SH AN SR
Parimet pėr Parandalimin Efektiv dhe Hetimin e Ekzekutimeve Jashtėligjore, Arbitrare dhe tė Atypėratyshme SH AN SR
Deklarata pėr Mbrojtjen e tė Gjithė Personave nga Zhdukja e Detyruar SH AN SR
Deklarata pėr Mbrojtjen e tė Gjithė Personave nga Zhdukja e Detyruar SH AN SR
Deklarata pėr Mbrojtjen e tė Gjithė Personave nga Zhdukja e Detyruar SH AN SR

MIRĖQENIA SOCIALE, PROGRESI DHE ZHVILLIMI

Deklarata pėr Progres Social dhe Zhvillim SH AN SR
Deklarata Universale pėr Zhdukjen e Urisė dhe Ushqimit tė Pamjaftueshėm SH AN SR
Deklarata pėr Shfrytėzimin e Progresit Shkencor dhe Teknologjik nė Interes tė Paqes dhe nė tė Mirė tė Njerėzimit SH AN SR
Deklarata pėr tė Drejtat e Njerėzve pėr Paqe SH AN SR
Deklarata pėr tė Drejtėn e Zhvillimit SH AN SR
Deklarata Universale pėr Gjenomin Njerėzor dhe tė Drejtat e Njeriut SH AN SR
Deklarata Universale pėr Diversitetin Kulturor SH AN SR

PROMOVIMI DHE MBROJTJA E TĖ DREJTAVE TĖ NJERIUT

Parimet qė kanė tė bėjnė me statusin e institucioneve kombėtare (Parimet e Parisit) SH AN SR
Deklarata pėr tė Drejtat dhe Pėrgjegjėsitė e Individėve, Grupeve dhe Organeve tė Shoqėrisė pėr Promovimin dhe Mbrojtjen e tė Drejtave dhe Lirive Themelore tė Njohura nė Pėrgjithėsi. SH AN SR

MARTESA

Konventa Pėrkitazi me Pėlqimin pėr Martesė, Moshėn minimale pėr Martesė dhe Regjistrimin e Martesave SH AN SR
Rekomandimi Pėrkitazi me Pėlqimin pėr Martesė, Moshėn minimale pėr Martesė dhe Regjistrimin e Martesave SH AN SR

 

E DREJTA PĖR SHĖNDET

Deklarata pėr Angazhimet Lidhur me HIV/AIDS SH AN SR

E DREJTA PĖR PUNĖ DHE KUSHTE TĖ DREJTA TĖ PUNĖSIMIT

Konventa Lidhur me Politikėn e Punėsimit, 1964 (Nr. 122) SH AN SR

LIRIA E BASHKIMIT

Konventa Pėrkitazi me Lirinė e Bashkimit dhe Mbrojtjen e sė Drejtės pėr Organizim, 1948 (Nr. 87) SH AN SR
Konventa Lidhur me tė Drejtėn pėr Organizim dhe Kontratėn Kolektive, 1949 (Nr. 98) SH AN SR

 

SKLLAVĖRIA, PRAKTIKAT E NGJASHME ME SKLLAVĖRINĖ DHE PUNA E DETYRUAR

Konventa pėr Skllavėrinė SH AN SR
Protokolli pėr Ndryshimin e Konventės pėr Skllavėrinė nėnshkruar nė Gjenevė mė 25 shtator 1926 SH AN SR
Konventa Plotėsuese pėr Zhdukjen e Skllavėrisė, Tregtisė me Skllevėr dhe Institucioneve e Praktikave tė Ngjashme me Skllavėrinė SH AN SR
Konventa pėrkitazi me Punėn e Detyruar , 1930 (Nr. 29) SH AN SR
Konventa pėr Zhdukjen e Punės sė Detyruar, 1957 (Nr. 105) SH AN SR
Konventa pėr Zhdukjen e Trafikimit me Njerėz dhe Shfrytėzimit tė Prostitucionit tė tė Tjerėve SH AN SR
Protokolli pėr Parandalimin, Zhdukjen dhe Dėnimin e Tregtisė me Njerėz, sidomos me Femra dhe Fėmijė qė e Plotėson Konventėn e Kombeve tė Bashkuara kundėr Krimit tė Organizuar Ndėrkombėtar SH AN SR

TĖ DREJTAT E EMIGRANTĖVE

Konventa Ndėrkombėtare pėr Mbrojtjen e tė Drejtave tė tė Gjithė Punėtorėve Emigrantė dhe tė Anėtarėve tė Familjeve tė Tyre (ICPMW) SH AN SR
Protokolli Kundėr Kontrabandės sė Emigrantėve Pėrmes Rrugėve Tokėsore, Ujore dhe Ajrore, qė plotėson Konventėn e Kombeve tė Bashkuara kundėr Krimit tė Organizuar Ndėrkombėtar SH AN SR

SHTETĖSIA, PASHTETĖSIA, AZILI DHE REFUGJATĖT

Konventa pėr Zvogėlimin e Pashtetėsisė SH AN SR
Konventa pėrkitazi me Statusin e Personave pa Shtetėsi SH AN SR
Konventa pėrkitazi me Statusin e Refugjatėve SH AN SR
Protokolli pėrkitazi me Statusin e Refugjatėve SH AN SR
Deklarata pėr tė Drejtat e Njeriut tė Individėve tė cilėt nuk janė shtetas tė vendit nė tė cilin jetojnė SH AN SR

KRIMET E LUFTĖS DHE KRIMET KUNDĖR NJERĖZIMIT, PĖRFSHIRĖ GJENOCIDIN

Konventa pėr Parandalimin dhe Dėnimin e Krimit tė Gjenocidit SH AN SR
Konventa pėr Mosaplikimin e Kufizimeve Ligjore ndaj Krimeve tė Luftės dhe Krimeve Kundėr Njerėzimit SH AN SR
Parimet e Bashkėpunimit Ndėrkombėtar nė Zbulimin, Arrestimin, Dorėzimin dhe Dėnimin e Personave Fajtorė pėr Krime tė Luftės dhe Krime kundėr Njerėzimit SH AN SR
Statuti i Tribunalit Ndėrkombėtar pėr Ish-Jugosllavi SH AN SR
Statuti i Tribunalit Ndėrkombėtar pėr Ruandėn SH AN SR
Statuti i Romės pėr Gjykatėn Penale Ndėrkombėtare SH AN SR

E DREJTA HUMANITARE

Konventa e Gjenevės Lidhur me Trajtimin e Robėrve tė Luftės SH AN SR
Konventa e Gjenevės Lidhur me Mbrojtjen e Personave Civilė nė Kohė tė Luftės SH AN SR
Protokolli Shtesė i Konventės sė Gjenevės i Datės 12 gusht 1949 Lidhur me Mbrojtjen e Viktimave tė Konflikteve tė Armatosura Ndėrkombėtare (Protokolli I) SH AN SR
Protokolli Shtesė i Konventės sė Gjenevės i Datės 12 gusht 1949 Lidhur me Mbrojtjen e Viktimave tė Konflikteve tė Armatosura Ndėrkombėtare (Protokolli II) SH AN SR